مسکن مهر به ایستگاه پایانی نزدیک شد | استان‌های پیشرو و عقب‌مانده در تحویل خانه‌های مردمی

به گزارش نبض بورس، رسیدگی به پروژه‌های باقی‌مانده مسکن مهر، بررسی میزان آماده‌سازی زمین‌های مرتبط با طرح جوانی جمعیت و سایت‌های نهضت ملی مسکن، تسریع در فرآیند کارشناسی اراضی و تهاتر با پیمانکاران و پیگیری جذب اعتبارات بند (پ) تبصره ۱۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۴ در دستور کار قرار دارد. 

وضعیت ملی؛ ۹۳ درصد از مسیر طی شده است

براساس آخرین آمار تجمیعی، در مجموع ۲ میلیون و ۳۷۸ هزار واحد مسکن مهر در کشور برنامه‌ریزی شده که از این میان، ۲ میلیون و ۲۲۷ هزار واحد تحویل متقاضیان شده و حدود ۱۴۵ هزار واحد همچنان در دست احداث یا در انتظار واگذاری است.
میانگین پیشرفت در سطح کشور ۹۳/۵۸ درصد برآورد می‌شود؛ رقمی که از موفقیت نسبی طرح در ابعاد ملی حکایت دارد، اما در سطح استانی نوسانات قابل توجهی مشاهده می‌شود.

استان‌های طلایی؛ از زنجان تا قم

بررسی‌های استانی نشان می‌دهد چند منطقه توانسته‌اند پروژه را به‌صورت کامل یا تقریباً کامل به پایان برسانند.

• زنجان و لارستان با تکمیل صددرصدی پروژه‌ها در صدر فهرست قرار دارند.

• پس از آن قم با پیشرفت ۹۹/۹ درصدی و تنها ۳۸ واحد باقی‌مانده در جایگاه سوم قرار گرفته است.

• کهگیلویه و بویراحمد و خراسان جنوبی نیز با درصد پیشرفت بالای ۹۹ درصد، جزو استان‌های موفق محسوب می‌شوند.

این عملکرد بالا بیانگر تخصیص مؤثر منابع، هماهنگی ادارات کل و مدیریت منسجم در سطح محلی است.

نقاط عقب‌مانده؛ جنوب کرمان و خوزستان در صف تکمیل

در مقابل، برخی استان‌ها هنوز فاصله معناداری با تکمیل پروژه دارند.

• جنوب کرمان با پیشرفت ۷۴/۹۹ درصدی در پایین‌ترین رتبه قرار گرفته است.

• خوزستان نیز با ۸۲/۶۴ درصد پیشرفت و بیش از ۱۳ هزار واحد باقی‌مانده، یکی از کانون‌های اصلی تأخیر در اجرای طرح به شمار می‌رود.

• استان‌هایی مانند شرق سمنان، ایلام و کرمان نیز با پیشرفت زیر ۸۹ درصد در جمع مناطق نیازمند مداخله فوری قرار دارند.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که عواملی نظیر محدودیت‌های مالی، مشکلات اداری، یا کمبود زیرساخت در اجرای پروژه‌ها نقش تعیین‌کننده داشته‌اند.

چرا شکاف استانی شکل گرفته است؟

کارشناسان حوزه مسکن معتقدند اختلاف میان استان‌ها حاصل ترکیبی از عوامل اقتصادی، مدیریتی و زیرساختی است:

• تأمین مالی نامتوازن و اختلاف در میزان بودجه تخصیص‌یافته میان ادارات کل.

• مشکلات تأمین مصالح ساختمانی در استان‌های دور از مراکز تولید.

• فرآیندهای اداری و مالکیتی پیچیده در برخی مناطق شهری.

• نوسانات تقاضا و تغییر جمعیت شهری که سرعت تحویل واحدها را تحت تأثیر قرار داده است.

در برخی استان‌ها، این عوامل به‌صورت هم‌زمان عمل کرده و باعث توقف یا کندی تحویل پروژه‌ها شده است.

پیامدهای اقتصادی و اجتماعی

تکمیل پروژه‌های مسکن مهر در استان‌های پیشرو، به معنای افزایش عرضه مسکن و ایجاد ثبات نسبی در قیمت‌هاست. اما در استان‌هایی که پروژه‌ها نیمه‌تمام مانده‌اند، کمبود عرضه ممکن است فشار تورمی در بازار مسکن محلی ایجاد کند.
از سوی دیگر، تأخیر در تحویل واحدها می‌تواند پیامدهای اجتماعی قابل‌توجهی داشته باشد؛ از نارضایتی متقاضیان گرفته تا رکود سرمایه‌گذاری‌های محلی و توقف زنجیره اشتغال مرتبط با ساخت‌وساز.

پیشنهادهای سیاستی برای تکمیل پرونده مسکن مهر

• تمرکز منابع بودجه‌ای بر استان‌های دارای بیشترین تعداد واحد نیمه‌تمام.

• تسهیل فرآیندهای صدور مجوز و رفع موانع اداری در سطوح استانی.

• استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و مشارکت تعاونی‌ها برای تسریع تکمیل پروژه‌ها.

• ایجاد سامانه شفاف اطلاع‌رسانی عمومی درباره وضعیت پیشرفت واحدها در هر استان، جهت بازگرداندن اعتماد عمومی و افزایش نظارت مردمی.

جمع‌بندی

مسکن مهر، پس از بیش از یک دهه از آغاز اجرای آن، اکنون در آستانه پایان قرار گرفته است. اگرچه در سطح ملی می‌توان آن را پروژه‌ای نسبتاً موفق دانست، اما تداوم عقب‌ماندگی در برخی استان‌ها می‌تواند اثربخشی اقتصادی و اجتماعی آن را کاهش دهد.
با مدیریت هدفمند و تخصیص هوشمندانه منابع، می‌توان تا پایان سال آینده این طرح را به‌طور کامل به ایستگاه آخر رساند و پرونده یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های عمرانی ایران را با موفقیت بست.